علل قارچی ضخیم شدن ناخن پا (که به آن اونیکومیکوزیس یا عفونت قارچی ناخن نیز گفته میشود) یکی از شایعترین دلایل ضخیم شدن ناخنهای پا است. این عفونت باعث میشود ناخن ضخیم، شکننده، تغییر رنگدار (زرد، قهوهای یا سفید) و گاهی جدا شده از بستر ناخن شود.
عامل اصلی ایجاد کننده
قارچهای دर्मاتوفیت (dermatophytes) مسئول بیش از ۹۰% موارد هستند. شایعترین آن Trichophyton rubrum است. این قارچ ها از پروتئین کراتین (ماده اصلی سازنده ناخن) تغذیه میکنند و به تدریج به صفحه ناخن و بستر آن حمله میکنند.
قارچهای دیگر مانند کاندیدا (yeast) یا کپکهای غیر درماتوفیت (nondermatophytic molds) کمتر شایع هستند.
نمای میکروسکوپی از هیفهای قارچی درماتوفیت در نمونه ناخن (تشخیص آزمایشگاهی).
دیاگرام پزشکی نشاندهنده مراحل عفونت قارچی ناخن پا و ضخیم شدن آن.
چگونگی ایجاد ضخامت (مکانیسم پاتوژنز)
قارچ معمولاً از نوک ناخن (distal) یا کنارهها وارد میشود → باعث التهاب خفیف و هیپرکراتوز زیر ناخن (تجمع بیش از حد کراتین) میشود → ناخن از بستر جدا میشود (onycholysis) و فضای ایجاد شده مخزن قارچ و گاهی باکتریهای ثانویه میگردد → صفحه ناخن ضخیم، شکننده و تغییر شکل مییابد.
ایلوستریشن نشاندهنده نفوذ قارچ به ناخن و ایجاد ضخامت.
عوامل خطر که ورود قارچ را تسهیل میکنند
- سن بالا (بالای ۶۰ سال): گردش خون ضعیف، رشد کند ناخن، سیستم ایمنی ضعیفتر.
- رطوبت و گرما: پوشیدن کفش بسته طولانی، تعریق زیاد پا، پیادهروی بدون کفش در استخر، حمام عمومی یا رختکن.
- عفونت قبلی پای ورزشکار (tinea pedis): قارچ از پوست پا به ناخن سرایت میکند.
- آسیب به ناخن: ضربه مکرر یا کفش تنگ.
- بیماریهای زمینهای: دیابت، مشکلات گردش خون، ضعف ایمنی، پسوریازیس.
- بهداشت ضعیف پا یا استفاده مشترک از وسایل پدیکور.
دیاگرام دقیق عفونت قارچی با نمایش تغییر رنگ، ضخیم شدن و جدا شدن ناخن.
انواع عفونت قارچی ناخن و چگونگی ایجاد ضخامت.
این عفونت مسری است اما درمانپذیر (هرچند کاملاً ریشهکن کردن آن سخت است و ممکن است عود کند). اگر علائم دارید، حتماً به پزشک پوست یا متخصص پا مراجعه کنید تا آزمایش (KOH یا کشت) انجام شود.
